Direct naar inhoud
Kun je vinden wat je nodig hebt?
Een vogelvluchtweergave van Parijs.

Open toegang

Reizen, en gemak waarop we kunnen reizen, is belangrijk voor ons geworden en we zijn er aan gewend geraakt.
Een vogelvluchtweergave van Parijs.

Open toegang, wat is dat eigenlijk?

Meer treinen. Dat is wat Europa voor ogen had toen ze het vierde spoorwegpakket introduceerden. Dit is een pakket van beleidsmaatregelen. Het moet voor de markt makkelijker worden om toegang te krijgen tot het spoor. Want concurrentie zorgt voor meer en goedkopere treinen. Daarnaast moeten internationale treinen een deel van het vliegverkeer gaan overnemen, zeker op de korte afstanden. Op die manier zetten we als Europa een belangrijke stap richting duurzame mobiliteit.

Net zoals de luchtvaart
Toen eind jaren ’90 met nieuw Europees beleid de monopolies in de luchtvaart werd doorbroken kreeg deze sector een enorme boost. Nieuwe luchtvaartmaatschappijen kregen een kans en sprongen in op de gaten die de gevestigde maatschappijen lieten liggen. Sindsdien is er veel veranderd. Het aandeel luchtvaartreizigers is enorm toegenomen, de prijzen zijn gedaald en tegelijkertijd hebben de ‘oude’ maatschappijen nog steeds een groot marktaandeel. Door de concurrentiestrijd hebben ze zichzelf weten te vernieuwen en bieden ze meer voor de reiziger op het gebied van kwaliteit en prijs.

Precies dat effect wil de Europese Commissie ook bereiken op de spoorwegen. Vooral ook omdat treinreizen, zeker wanneer je met een elektrische trein reist, de meest duurzame manier is van reizen. Daarom heeft de Europese Commissie in 2013 een nieuw pakket van maatregelen gepubliceerd om een Europese spoorwegmarkt te creëren, waarbij vervoerders volop de ruimte krijgen om met nieuwe verbindingen te komen tussen onze steden en dorpen.

Van open toegang tot onderhandse gunning
Om het Europese spoor zo goed mogelijk te gebruiken, zijn er in de Europese wetgeving stappen voorgeschreven. 

Stap 1:
Je kijkt als overheid met wat voor initiatieven de markt komt. Welke treindiensten bieden zij voor eigen rekening en risico aan? En hoef je dus niet in een concessie of contract aan te bieden.

Stap 2:
Voor de treinlijnen die niet worden ingevuld door de markt maar waarvan het voor de bereikbaarheid wel belangrijk is dat ze gereden worden, organiseer je een openbare aanbesteding. Bij meerdere inschrijvingen kies je het beste aanbod.

Stap 3:
Als er dan (voor een aantal lijnen) geen inschrijvingen zijn, dan kun je deze lijnen met aanvullende subsidie onderhands gunnen.

Voor eigen rekening en risico nieuwe treindiensten
Europese wetgeving maakt het vervoerders mogelijk om voor eigen risico en zonder overheidsconcessie vervoerdiensten aan te bieden op het spoor, het zogeheten treinvervoer op basis van open toegang. Eerder heeft Arriva - succesvol - aanvragen ingediend waardoor er nu wekelijks twee nachttreinen rijden op vrijdag-zaterdagnacht tussen Maastricht- Schiphol en v.v. (sinds medio dec 2022) en Groningen-Schiphol en v.v.(sinds jan 2023).

Een kaart van Nederland met daarin een overzicht van alle open toegang treindiensten van Arriva

Arriva's ambities

In bovenstaande kaart worden alle lijnen weergegeven die we via het open toegang principe hebben aangevraagd. Tussen nu en 2033 gaan we in totaal 28 treinlijnen aanbieden, waarvan er 1 internationale trein van Groningen naar Parijs.

Stap voor stap meer treinen
Voor al deze lijnen hebben we in 2022 en 2023 aanvragen ingediend bij de ACM. Dat is de eerste stap als je een nieuwe treindienst wilt aanbieden. De ACM oordeelde dat voor alle aanvragen geen economisch evenwichtstoets kon worden uitgevoerd omdat er op dat moment nog geen definitieve hoofdrailnet-concessie was. Daarmee stonden de seinen op groen en zijn we gestart met de voorbereidingen voor het rijden van de treinen tussen Zwolle - Leeuwarden en Zwolle - Groningen die eind 2024 gaan rijden.

Een overzicht van alle open toegang treinlijnen die Arriva wil gaan rijden